Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii:

Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga dalka Somaliya. Tirada dadka  Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 3 malyan iy badh. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km2. Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga badda cas oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 870 km2.

Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelaha ugu horraysay ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeeldheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii.

DIINTA ISLAAMKA IYO SAAMAYNTAY KU LAHAYD SOMALILAND:

Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay.

Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa’ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe.

Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado Itoobiya dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali( Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer.

SOO GELITAANKII GUMAYSIGA REER YURUB:

Sannadkii 1869kii ayaa waxaa la furay marinka kanaal Suways oo taasi ku dhiirigelisay gumaystayaashii reer Yurub ee Afrika qaybsaday 1884 shirkii Barlin.

Waxaana la aamisan yahay in Somaliland oo ahayd dal ku fiican dhinaca istiraajiyada oo isku xidhaayey bada cas iyo bad weynta India. Haddaba salaanka gumaystayaasha ee Somaliland waxaa uu kawsaday 1839kii markii Ingiriisku qabsaday magaalada xeebta ah ee Cadan.

Sannadkii 1827kii ayaa Captain Bermer oo ahaa badmareen ingiriis ahi yimid Somaliland oo uu xidhiidh la yeeshay odayaashii dhaqanka ee Somaliland. Lugtii ay lasoo galeen gumaystayaashu Somaliland waxay dhaafi kari waayeen xeebaha waxaana usuuroobi wayday inay waddanka horuu galaan intii ka horraysay Captain Sir Richman Burton.  Mr. Burton wuxuu galay gudaha dalka waxaanu tagay dhulka miyiga ah, waxaana uu sanadii 1854kii lug kumaray xeebta Berbera ilaa magaalada Herar.

Hadaba Boqortooyadii Engiriiska waxay yimaadeen xeebaha Somaliland. Ingiriisku dhowr jeer buu heshiisyo kala duwan la saxeexday odoyaashii Somaliland. Waxanaa ugu caansan heshiiskii hargaha ee sannadkii 1887kii oo heshiisyo la saxeexdeen odoyaashii Beelaha Somaliland.

Sannadkii 1899kii waxaa bilawday kacdoon iyo dhaq dhaqaaqyo lagaga soo jeedo gumaysigii ingiriiska. Waxaana guluf iyo dagaal dhexmaray ciidamadii Sayidka ee daraawiishta iyo dawladdii Ingiriiska . Ugu danbayna waxaa la jebiyey Mohamed Cabdulle Xasan sannadku markuu ahaa
1920kii.

Waxaana halkaas kasii anbaqaaday halgamaayaashii Shiikh Bashir iyo Farah Omaar usoo halgamay xornimadii aan qaadanay lixdankii. Waxaana dalka ka bilwaday kacdoon gobonidoon dagaalkii labaad dabadiisii.

XORRIYADDII IYO WIXII KA DANBEYEY:

Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee Mohamed Ibrahim Cigaal u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xirnimo buuxda lasiiyo.

26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland “British Somaliland protectorate” xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya( indepedent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Koonfurtu xorayday ayaa labada dal midoobeen inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina u haystaan in midowgaasi ahayn mid sharciya.

DADKA REER SOMALILAND OO MARKIIBA DAREEMAY IN LA KHIYAAMEEYEY:

Dadka reer Somaliland waxay midow ku sheegaas doonayeen inay kaga dhabeeyaan riyadoodii ahayd in la sameeyo dawlad salbalaadhan oo ay kasoo qayb galaan wixii afsoomali ku hadlaa meel kastoo ay joogaanba. Laakiin waxaa markiiba beenawday riyadaas, dadka reer Somalilandna waxaa la duudsiiyey xuquuqdii wadaniyeed ee ay lahayeen.

Dadka reer Somaliland oo markiiba dareemay in la khiyaamay oo isla markiiba bilaabay inay xornimadooda kala soo noqdaan reer koonfureedka, waxaad arkaysaa suugaantii markii hore kuwada baaqaysay midowga iyo Somalinimada oo marqudha isu badashay inay sheegaan sida lookhiyaameeyey. Wuxuu yidhi Cabdillahi Suldaan Timacade( alla haw naxariistee) tix uu arrintaas kaga hadlayaayey waxaa kaimd ahaa
beedkeedii”DUQAYDII BARLAMAANKIYO DEKADIIBA WAA XAMAR”.

Waxaa kale oo Qaasim oo ka mid ah abwaanada Somaliland yidhi maanso
ay ka mid ahaayeen eraydan:-

ISMA DOORIN GAALKAAN DIRIYO, DAARTA KII GALAYE
DUSHA MIDABKA SOOMALIMAAD, DUGULKA MOODAAYE
MISNA LAGUMA DIIRSADO, EE QALBIGU WAA DIRKII KARALE
MEESHAAN DAD IISOO KORDHIYO, DARAJO EEGAAYEY
IYABA WAA DARXUMO II DHIMANE, DACAR MIYAAN LEEFAY
MA DORRAATO RAADKAAN DHIGAAN, DIBUGU SOO LAABTAY
SIDII AAN DAYEYNAHAY MIYAAN, DAWGII KA HABAABAY

Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan.

Bishii December 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay.

1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed H.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake.

INQIILAABKII 21 OKTOBER IYO MAXSUULKII KASOO BAXAY:

Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober 1969kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada  oo uu hoggaaminaayo Gen. Mohamed Siyaad Barre.

10 Januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha.

21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu badalo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed.

Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin.

July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre.

Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro afsoomaliga oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka.

1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan.

1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu badalayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku badalay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa’iladiisa ah.

1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen.

KACDOONKII DADWEYNAHA IYO BILAWGII DAGAALKA SOKEEYE:

1978 waxaa dhacay inqilaabkii baaqday ee uu hoggaaminaayey Col. Cirro. Taasoo Siyaadna ku way raxay dadkii shacbiga ahaa ee deganaa gobolada
dhexe.

Kadib markii shacbiga Somaliland u adkaysan waayeen dhibaatada baladhaan ee uu ku hayo taliskii siyaad barre oo lagu hayey shaciga cadaadis ballaadhan oo isugu jira dil dhac, xadhig, kufsi  waxaa sannadkii 6 dii abril 1981 waxaa lagu dhawaaqay ururkii SNM oo ay taageersanaayeen shacbiga Somaliland si ay ula soo noqdaan xornimadoodii luntay 60kii.

20 Februari 1982 waxaa dalka ka bilowday kacdoon shacbi kadib markii dil lagu xukumay dhallinyaradii UfO. Isla sannadkaasna waxaa baxay saraakiil ka tirsanaa ciidamada qalabka sida kuna biiray ururkii SNM, halkaasoo ay dagaal hubaysan kala hortageen taliskii Siyaad Barre.

Isla sannadkaas waxaa la xidh xidhay madaxdii sare ee dawladdii Siyaasad Barre kaga jiray reer Somaliland, madaxdaas oo ay kamid ahaayeen Ismail Ali Abokor iyo Cumar Carte Qaalib waxaa lagu eedeeyey inay yihiin qaran dumis waxaana iyaga saraakiishii kaleba lagu xumuy dil.

Intii intaas ka danbaysay waxaa sii badanaayey kacdoonka dadweynaha, waxaana shacbigu taageero hagar la’aana u hureen ururkii SNM. SNM waxaa ay weerar siyasadeed iyo mid ciidan ba ku qaadatay taliskii  wakhtigaas jiray.

Bilowgii sannadkii 1988 markuu taliskii Siyaad Barre u adkaysan waayey halgankii SNM ayuu si kadis ah ula heshiiyey dawladda Itoobiya oo uu ka dhaxaysay colaad iyo guluf xumi.

27 Mey ciidamadii SNM waxay weerar lama filaana ku qaadaan ciimadii gaaska 4aad ee fadhiyey magaalada Burco. Sidoo kalena 31 Mey ayaa cutubyo kale oo SNM ay iyana guluf galaa baxsheen ciimadiii qaybta 26naad ee saldhigoodu ahaa magaalada Hargeysa. Weeraradaas oo ay SNM kasoo hooyeen guul badani, sidoo kalena keenay qasaare.

Kadib markii ay ciidamadii daacadda u ahaa Siyaad Barre u babac dhigi kari waayeen halgankii SNM waxay weerar aargoosi ah ku qaadeen shacbigii masaakiinta ahaa ee reer Somaliland. Waxaana sannadkii 1988 ka dhacay gobolada waqooyi mid kamid ah xasuuqa ugu ba’an ee soo mara qaaradda Afrika. Waxaana isla sannadkaas oo qudha ururka xuquuqda aamdiga ee African watch warbixintii 1990 ku qiyaaseen in la gawracay intii udhaxaysay May 1988 ilaa Maarso 1989 50,000 oo shacbi ah oo aan waxba galabsan.

14 July 1989 waxaa magaalada Muqdisho lagu xasuuqay 47 qof oo kasoo jeeda reer Somaliland. Xasuuqan oo la magacbaxay gawracii Jasiira. Dadkaas la xasuuqay oo u badnaa arday iyo macalmiin aan waxba galabsan, waxaa la qafaashay iaygoo guryahoodii iska hurda waxayna naftooda u waayeen qabiilka ay yihiin oo qudha.

May 1990 waxaa kooxdii manifeesto oo ka koobnaa 100 qof oo isagu jira
madax siyaasadeed iyo baayacmushtar ay soo saareen codsi ay dawladda kaga codsanayaan inay la heshiiso mucaaridka, shacbigana taladana wax laga siiyo. Codsigaas oo uu diiday madaxweyne Siyaad waxaa la xidhay 45 qof oo kamid ahaa kuwii codsiga sameeyey laguna eedeeyey inay yihiin danbiilayaal qaran.

8 august 1990 waxaa dalka Itoobiya ku kulmay ururadii mucaaridka ahaa ee SNM, USC, iyo SPM waxaanay ku heshiiyeen inay dagaal midaysan ku qaadaan taliskii Siyaad Barre si looga xoreeyo ummadda.

BURBURKII TALISKII BARRE:

26 Janaayo 1991 ayaa madaxweyne Siyaad Barre ka baxay magaalada Muqdisho, kadib markuu ka dhacay magaala madaxda  gadood shacbi oo taageerayaan ururkii USC ee uu hogaaminaayey Mohamed Farah Caydiid. 27 Janaayo waxaa iyadaan lagala tashan bulshada Somaliyeed madaxweyne ku meelgaadh ah loogu magacaabay Ali Mahdi oo katirsanaa kooxdii manifeestada.

DIBU ULASOO NOQOSHADII QARANIMADA SOMALILAND

27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo walaaleeyaan beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre.

18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go’aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland.

Maalintaas oo ay Somaliland la soo noqotay marlabaad xornimadoodii luntay, noqotayna dal madax bannaan oo buuxinaya dhamaan astaamaha ay leedahay dawladi. Laakiin wali Jamhuuriyadda cusubi waxay sugaysa aqoonsi caalamiya. Waxaanan rajaynayaa in reer maandeeq dhakhso u heli doonto ictiraaf caalamiya oo ay rumawdo riyada shacbiga Somaliland oo ahayd inay noqdaan qaran madax bannaan oo kamid ah bulshada caalamka.

Dhammaan bulshada reer Somaliland meelkastoo ay joogaan waxaan u rajaynayaa inay farxad ku ciidaan 18 Mey oo ah maalintaan mar labaad lasoo noqonay qaranimada Maandeeq.

Cabdi Cabdillahi Xasan,

Golisnews Hargeysa, SL

Iyadoo xiligan weeerarku dhacay ay dhamaan ciidankii xerada deganaa ay hurdeen marka laga reebo sadex askari oo habeenkan gaadhka ulahaa , dhacdadan oo ahayd mid aad uga nixisay  Ciidankii  xeradan deganaa oo si lama filaana weerarku ku-qabsaday isla-markaana si-hawlyar  dabley  tirayi xeradii ugala wareegtay .

Arintan oo markaas noqotay boog aan waligeed kago’ayn Ciidanka qaranka Somaliland,  maxaa yeelay aduunyada ceebka weyni majirto ciidan dhan oo degan xero kutaala  xaruntii dalk a ama Caasimadii oo intay dabley  yar oo tiradooduna kooban tahay hub hagaagsana aan sidani xeradoodii kala wareegan.

Arintan ayaa noqotay mida ugu hadal haynta iyo falanqaynta badan  ee dhamaan daafaaha Caasimada lagu hadal hayo, maxaa yeelay  dhacadadan ayaa noqotay mid fajicisaa oo dadweynaha  caqligooda galiweyday taasoo noqotay sababta ceebta usoo jiiday Ciidaankan dadweynaha ku cadho-burburey.

jawaabta dhacdadan foosha xun ayaa waxa bulshada ka dhawraysaa wasaarada amniga qaranka u xilsaaran iyo xukuumada Axmed Siilaanyo.

Miyir Cali Xuseen

Hargeysa Golisnews

Info@golisnews.com

Hargeisa(Golisnews) Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane, Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo) waxa uu maanta Gelinkii hore xafiiskiisa ku qaabilay Wefti ka kooban 6 Xubnood oo uu hogaaminaayo ku xigeenka u qaybsamaha Arriamaha Somaliland iyo Soomaaliya ee Safaarada Nairobi ee Dalka Maraykanka, Mr. Douglas Meurs, kana socda Guddiga Deeq bixiyeyaasha ee Arrimaha Doorashooyinka ka caawiya Jamhuuriyada Somaliland.

Weftigan ayaa u jeedada Socdaalkooda ku sheegay inay tahay xogogaal u noqoshada iyo u kuur gelida halka ay marayso diyaar garowga Doorashooyinka Dawladaha Hoose ee Somaliland.

Madaxweynaha Jamhuuriyada Somaliland, Madaxweyne ku xigeenka Jamhuuriyada Somaliland iyo xubnaha wasiirada ee shirka kala qayb galay, ayaa weftiga warbixin mugleh ka siiyey halka ay marayso hawshaasi waxaanay u sheegeen in ay dhinaca Dawlada Somaliland ka dhamaatay, marka la eego Gudigii Diwaan gelinta oo soo gebegabeeyey kala saaridii Ururada.

 Xukuumada oo Dhinaceeda Diyaarisay dhaqaalihii Saami ahaan ku soo hagaagay ee ku bixi lahaa Doorashooyinka Dawladaha Hoose iyo xitaa shuruucdii looga baahnaa oo iyana dhinaca Baarlamaanka ka dhamaatay.

Waxaana imika hawshaa gacanta ku haya Guddiga Doorashooyinka Qaranka oo iyagu xaq u leh inay cayimaan mudada Doorashada inay mudeeyaan, marka ay suurto gal u tahay inay Doorashada qabtaan  

ALLAA MAHAD LEH

Cabdillaahi Maxamed Daahir (Cukuse)

    Af-hayeenka Madaxtooyada JSL.

 Hargaysa(Golisnews) madaxwaynah somaliland ayaa digreeto madax wayne  xilkii kaga qaday badhasabkii hore  mid cusubna ugu magacabay

War-saxaafadeed

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane, Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo) waxa uu Digreeto Madaxweyne xilkii uu hayey ka qaaday Gudoomiyihii Gobolka Salal, Mudane, Maxamed Muuse Bucul.

Isla markaana Madaxweynuhu waxa uu Xeer Madaxweyne oo Numberkiisu yahay JSL/M/XERM/249-1081/052012 ku magacaabay Gudoomiyaha Cusub ee Gobolka Salal.

Madaxweynuhu:-

Markuu Arkay:              Qodobka 90aad ee Dastuurka Jamhuuriyadda Somaliland;

Markuu Arkay:              Qodobka 110aad ee Dastuurka Jamhuuriyadda Somaliland;

Markuu Tixgeliyay:                    Ahmiyadda ay Gudoomiyayaasha Gobolladu u leeyihiin dhismaha Qaranka;

Markuu Aqoonsaday:                In baahi loo qabo buuxinta jagada Gudoomiyaha Gobolka Salal;

Markuu La Tashaday:    Madaxda ay hawshani khusayso;

Markuu ku Qancay:                   In uu buuxin karo, aqoon iyo kartina u leeyahay jagadan;

Wuxuu go’aansaday

In Mudane, Nuur Cismaan Guuleed, laga bilaabo taariikhda maanta uu ahaado Gudoomiyaha Gobolka Salal ee Jamhuuriyadda Somaliland.

XILKA QAADIS

Mudane,

Maxamed Muuse Bucul.

 Aniga oo kaga mahad celinayaa mudadii aad Xilka Gudoomiye-nimada ee Gobolka Salal  aad soo waday hawshiisa, waxa aan Go’aansaday laga Bilaabo Taariikhda ku Cad Digreetadan in aan kaa qaado Xilkii Gudoomiyaha Gobolka Salal.

Iyada oo sunaha Dawladnimo ay tahay Dabcigiisa in xilku yahay meerto, sidaa awgeed waxa aan ku farayaa in aad Sida ugu haboon xilkii ugu wareejiso Masuulka Cusub ee aan u igmaday in uu xilkaasi ka sii amba qaado halkaa.

ALLAA MAHAD LEH

Cabdillaahi Maxamed Daahir (Cukuse)

    Af-hayeenka Madaxtooyada JSL.

sidasi waxa lagu sgeegay warsaxfadeed kasoo baxay madxtooyada somaliland isagoo dhamaystirana waxa uu uqorna sidan

07/05/2012

War-saxaafadeed

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane, Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo) waxa uu xeer madaxweyne oo numberkiisu yahay JSL/M/XERM/249-1077/052012 ku magacaabay wakiilada Somaliland u fadhiyi doona INGIRIISKA (UK), Canada, Norway, France, Sweden, Kenya iyo Danjiraha Wareega ee Somaliland.

MADAXWEYNUHU :-

Markuu Arkay:                          Qodobka 90aad, Faqradiisa 3aad, ee xarafka (r) ee Dastuurka Jamhuuriyadda Somaliland;

Markuu Tixgeliyey:                    Ahmiyadda Wakiiladda Somaliland u fadhiya dalalka dibaddu u leeyihiin dhismaha Qaranka;

Markuu Arkay:                          In baahi loo qabo buuxinta jagooyinka Wakiilada Somaliland u fadhiya dalalka INGIRIISKA (UK), CANADA, NORWAY, FRANCE, SWEDEN, KENYA IYO iyo In baahi loo qabo buuxinta jagada Wakiilka Wareega ee Somaliland (Ambassador At Large);

Markuu Ka Fiirsaday:                Kartidooda, aqoontood iyo hufnaantooda shaqo;

Markuu ku qancay:                   In ay hanan karaan xilalkan loo magacaabay;

Wuxuu go’aansaday

1.          In Mudane, Cali Aadan Cawaale, laga bilaabo taariikhda maanta uu ahaado Wakiilka Somaliland u fadhiya dalka Ingiriiska (United Kingdom).

2.      In Marwo, Luula A. J. Ismaan, laga bilaabo taariikhda maanta ay ahaato Wakiilka Somaliland u fadhiya dalka Canada.

3.      In Mudane, Sulub Warsame Xuseen, laga bilaabo taariikhda maanta uu ahaado Wakiilka Somaliland u fadhiya dalka Norway.

4.      In Mudane, Cali Ismaaciil Xasan, laga bilaabo taariikhda maanta uu ahaado Wakiilka Somaliland u fadhiya dalka France.

5.      In Marwo, Rooda Jaamac Cilmi, laga bilaabo taariikhda maanta ay ahaato Wakiilka Somaliland u fadhiya dalka Sweden.

6.      In Mudane, Maxamuud Cabdilaahi Jaamac (Sifir), laga bilaabo taariikhda maanta uu ahaado Wakiilka Somaliland u fadhiya dalka Kenya.

7.       In Mudane, Kaysar Cabdilaahi Maxamed, laga bilaabo taariikhda maanta uu ahaado Wakiilka Wareega ee Somaliland (Ambassador At Large).

ALLAA MAHAD LEH

Cabdillaahi Maxamed Daahir (Cukuse)

    Af-hayeenka Madaxtooyada JSL.

Taliyaha Ciidanka Illaalada Madaxtooyada Jamhuuriyada Somaliland  General. Faysal kaamil Ciise, waxa uu tacsi u dirayaa Ciidanka illaalada madaxtooyada JSL, isaga oo ka tacsiyadaynaya Geerida ku timid MARXUUM. JAAMAC XUSEEN CAWAALE (BIREEYE) oo ka mid ahaa Ciidanka Illaalada Madaxtooyada oo geeriyooday Magaalada Hargeysa 01/05/2012 (Salaasa) laguna aasay Xabaalaha Naaso hablood.

Sidoo kale Taliyuhu waxa uu tacsi, taasi la mida u dirayaa Ehelkii, Qoyskii, Qaraabadii, iyo Asxaabtii  uu ka baxay Marxuumku.

Taliyuhu waxa uu illaahay uga rajaynayaa marxuumka inuu Naxariistii Jannatu Fardawsa ka waraabiyo, Ehelkii, Qoyskii, Qaraabadii iyo Asxaabtii uu ka baxayna Samir iyo iimaan ka siiyo.

                IN-NAA LI-LAAHI WA-INAA ILLAYHI RAAJUCUUN

 Taliyaha Ciidanka Illaalada Madaxtooyada

General. Faysal kaamil Ciise

madaxdan ayaa markii l;a xidhayay waxay hor kacayeen mudaharaad ay maalmahanba ku baaqayeen oo ka dhacay badhtmaha magaalada Hargeysa ee caasimada Jamhuuriyada somaliland iyadoo dadkii halkaas ku mudaharaadayayna loo adeegsadayqiiqa dadka kaga ilmaysiiya.

warkan iyo wixii ku soo kordhaba kala soco golisnews iyadoo ay halkaas noola socdaan weriyaasha Golisnews ee Hargeysa.

Suleymaan Cabdisitaar Dubad

Hargeysa Golisnews

info@golisnews.com

Salaadiinta ay Xukuumaddu sida wayn ugu raad joogto wax aka mid ah Suldaan Maxamed C/qaadir oo ay u saartay Koox Miisaan leh oo la socota dhaqdhaqaaqiisa, kuwaasoo Hadh iyo Habeen Heegan u ah sidii ay ula socon lahaayeen talaabooyinka uu qaadayo.

Sidoo kale waxa jira Salaadiin kale oo ka mid ah kuwa ugu magaca weyn Somaliland, kuwaasoo qayb ka ah qorshe Maamulka Sh Shariif ku doonayo inay Shaanbadooda Muctarifka ah shardiga lagaga dhigay siyaasiyiinta Mansab doonka ka ah Dawladdiisa ee ka soo jeeda Somaliland. Si ay kuwa hore ee Xukuumaddiisa ka soo horjeeda banaanka u dhigaan.

Qorshahan oo ay Saxaafadda Somaliland in badan ka qaylyaysay isla markaana ay soo bandhigtay Kooxo loo soo diray oo Xamar ka yimi ayay Xukuumadda Somaliland ku baraarugtay markay ogaatay inuu dhab yahay warkaasi, waxaanay labadii Habeen ee ugu danbeeyay bilowday qorshe ay ku joojinayso Salaadiinta Ambabaxa ah.

Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha Somaliland Maxamed Nuur Carraale Duur oo dhawaan uun Madax dhaqameedka Somaliland kula hadlay af-qaawan oo aay lahayn Milgihii Dublamaasiyadeed ee Mansabka uu hayo iyo wadashaqaynta ka dhaxaysa Wasaaradiisa iyo madax dhaqameedka Somaliland ayay talo ku cadaatay waxaanu shalay Orod ugu tagay Marfishka ay fadhiistaan Slaadiinta Beesha Habar awal, isagoo ka codsaday inay baajiyaan madax dhaqameedyada isku dayaya tagitaanka Somaliya.

Inkasta oo kulanka Wasiirka iyo Salaadiinta Sacad Muuse ahaa mid kadiso ah, hadana wararka Waaheen ka helay dedaalka uu Duur hawshaas ka galay ayaa sheegaya in uu ka codsaday Salaasadda in ay ka soo qayb galaan kulan weyn oo ay Xukuumaddu ku casuumayso Salaadiinta Somaliland oo dhan, isagoo u laqimay Qorshaha Xukuumaddu ay ka doonayso oo ah in ay Canbaareeyaan Cida wada tagitaanka Muqdisho.

Ma cada qorshaha ka hooseeya ee ay Xukuumaddu kulankaasi u samaynayso, hase yeeshee waxa ugu badan ee la fili karo inuu ka soo bixi karaa marka laga tago Canbaaraynta waa in ay Xukuumaddu tidhaahdo waa Dambiile cidii tagtaa Xamar.

Go’aanka noocaas ah ee la filanayo inay Xukuumaddu afka u galiso Madax dhaqameedkaasina waxa uu noqon doonaa mid Xukuumadda ku soo noqda, gaar ahaana Wasiirka Arrimaha Gudaha, sababtoo ah Dabarkii ay Somaliland ku xidhay Siyaasi iyo qof kasta oo Somaliweyn Hunguri ka galo cida furtay waxa kow ka ah Wasiir Duur oo wakhtigii uu Xildhibaanka ahaa jabiyay isla markaana ka qayb galay Shir Jabuuti loogu qabtay Kooxaha Somaliya, kaasoo uu waliba Dood laga qabtay markii la dhaliilay uu s8i adag u difaacay.

Marka labaad-na Xukuumadda Kulmiye Guud ayaa Guud ahaanba mar kale Hogaanka u sii goysay dabarkaasi ahaa in uu Dambiile yahay qofkii Somaliya soo hadal qaada ee Reer Somaliland, kadib markii ay aqbashay wadahadalada Beesha Caalamku ku dhex dhexaadinayso Somaliya iyo Somaliland, taasoo  damac sii galisay qof kasta oo Reer Somaliland ah oo ka cabsi qabay in lagu qaado Go’aanadii iyo Qaraaradii Golayaasha Qaranku ka soo saareen tagitaanka iyo ka mid noqoshada Xukuumaddaha Somaliya.

Qorshaha Dabarka lagaga furay u hanqal taaga Xamar Waxay Xukuumaddu Duhur cad u fadhiisiisay Baarlamaanka Somaliland kuwaasoo qalinka ugu duugay kadib markii ay Axsaabta Mucaaradka ah madaxdoodu ku taageereen mawqifkeeda Siyaasadeed isla markaana Bulshada Reer Somaliland laga waayay wax ka horyimaada.

Si kasta ha ahaatee waxa la sugaaba waa dhawaaqa ka soo bixi doona Xuukuumadda iyo Salaadiinta ay dhaqdhaqaajinayso ee maalmaha soo socda la soo bandhigi doono.

WARGAYSKA Waaheen

Golisnews@gmail.com

Ku Xigeynka Madaxa Pooliska Nairobi, Moses Ombati, ayaa sheegay in weerarka uu ka dhacay xarunta Kaniisada ee la yiraahdo Guriga Eebe ee Mucjisada Miracles International Church ee ku taallo Nairobi.

Dadka dhaawacmay oo ay ku jiraan dumar ayaa la dhisay isbitaalka Guuro naanak oo ku yaala caasimada ,qaar badan dhaawacyada ayaa la sheegay in ay jajabeyn sida uu sheegay dhaqtar la tacaalaya dhaawacyada.

Bishi March, ayaa garneel lagu weeraray goob mashquul ah oo basaska laga raaco oo ku taala caasimada Kenya’waxana ku dhintay sagaal qof halka 40-kalena ay ku dhaawacmeyn.

Waa weerarkii ugu dambeeyay dhowr weerar oo xiriir ah oo lagu qaaday dalka Kenya tan iyo markii Soomaaliya ay ciidamo u soo direyn bishii October sanadkii hore, kuwaas oo la dagaalamaya Al-Shabaab-ka Soomaaliya.

Weerarka Axada maanta ah, waxa uu ku soo aadayaa iyadoo dhawaan safaaradda Mareykanka ee Nairobi ka digtay weeraro ka dhici kara dhismooyinka dowladda iyo Hotelada ku yaala caasimada  Nairobi .

Safaaradda waxa ay sheegtay Isniintii hore, in aan la ogeyn xiliga weeraradaas ay dhici karaan, laakin la aamisan yahay in ay ku jiraan xiligii ugu dambeeyay.

Pooliska Kenya ayaa sheegay in Al-Shabaab ay dileyn ugu yaraan 30-qof Kenyan ah tan iyo markii Kenya ciidankeeda soo galeyn Soomaaliya.

Bishii February, afhayeenka Pooliska Kenya Eric Kiraithe waxa uu sheegay in qaraxyada iyo dilalka gaadmada ay soo kordheyn wixii ka dambeeyay markii ciidanka Kenya ka soo tallaabeyn Soohdinta Soomaaliya bishii October.

Nairobi/office

Golisnews@gmail.com

Masuulkan oo mudadii Xukuumadda Madaxwayne Axmed Siilaanyo talada dalka la wareegtay la taliye u ahaa wasiirka duulista, balse sanadkii hore wasiirku ku duray guddi ka kooban saddex xubnood oo ka kala socday Puntland, TFG iyo isaga oo Somaliland matalayey si ay hay’adda ICAO ee maamusha hawada Somaliya uga soo wareejiyaan, ayaa wax lala yaabo ku tilmaamay talaabada wasiirka duulista Somaliland shaqada kaga joojiyey, isaga oo ku dooday inuu muddo dheer Mutadawacnimo ku shaqeynayey.

Maxamuud Cilmi khatala oo xalay Wareysi siiyay Wargeyska Waaheen ayaa isaga oo ugu horeyn ka hadlaya wakhtigii Nayroobi loo diray “Labadii sanadood ee u dambeeyay aniga ayaa maamulayey, wasiirku waxa uu yidhi arimaha madaarada iskaga bax oo guddi loogu tallo-galay hawada ayaan kugu darayaa oo soo celinaysa hawada Somaliya, guddidaasi oo 4-tii May 2011-ka isugu timid Nayroobi, kuwaasi oo ahaa raysal-wasaaraha TFG ee hadda oo wakhtigaasi ahaa wasiirka qorshaynta, Maxamuud Xaashi Cabdi iyo Wasiirka duulista Puntland iyo aniga iyo nin kale oo xagga Somaliland kala soconay wasiirka, guddi ayaa halkaasi lagu sameeyay, guddidaasi saddex nin ayay ka koobnaayeen, aniga oo Somaliland matalayey iyo laba kale oo Puntland iyo TFG kala matalayey oo loogu in xafiiska Nayroobi ee 20-ka sanadood maamulayey hawada Somaliya in lagala soo wareego, hawadii Somaliya wali waa mid oo lama kala jarin, waxaana lagu heshiiyey in intaan shirka la galin la soo celiyo, marka la soo celiyo ka dibna Somali xal ka gaadho, guddidaas anagu waxaanu u arkaynay guddi farsamo oo aan siyaasad shuqul ku lahayn, waxaanuna culays saarnay sidii loo soo celin lahaa ilaa imikana sidii ayaanu ugu jirnay, mararka qaarkood ayaanu 3 bilood Nayroobi shir aanu ku sugaynay, wasiirkuna isaga oo og inaan Nayrobi joogo aanu ila soo xidhiidhayn”ayuu yidhi waxaanu intaa ku daray isaga oo ka hadlaya hadal ka soo yeedhay agaasimaha guud ee duulista iyo fariin wasiirka duulistu hore ugu amaanay hawsha uu Nayroobi u joogo “Waxyaabaha aan aadka ula yaabay waxa ka mid ah 26-kii November Nayrobi ayaanu Wasiirka wada joognay, fariin-buu ii soo diray isaga oo ku sii socda Kanada uu leeyahay waan kugu amaanayaa shaqada aad hayso, shalayna (Doraad) waxaan maqlayey agaasimaha guud oo leh 15-kii November ayaa shaqada laga bedalay, markaa ma marka uu I leeyahay waan ku amaanayaa ayuu waalan yahay mise markan uu leeyahay shaqada waan kaa wareejiyey, 15-kii December ayay timid (warqada xil ka qaadista), waxay gaadhay wasiirka qorshaynta TFG oo hadda ah raysal-wasaaraha, waxaanu ogaaday in aniga oo si mutadawacnimo ah ku shaqeynaya Somaliland cid igu bedashay, dabadeedna isaga ayaa warqad ii soo qorey uu ku leeyahay shaqadii inaad halkii ka sii wado ayaan jecelahay, shaqadan lafteeda ayaa mutadawacnimo ah ee maaha shaqo aan Xamar u qabto, taas ayay wax weyn ka dhigayaan qoladan (Masuuliyiinta duulista) iyo wasiirku aniga oo aan garanayn waxa ay uga jeedaan.”

Maxamuud Cilmi Makhtala waxa kale oo uu ka hadlay  casriyeynta madaarka Hargeysa oo uu sheegay in shirkadii qandaraaskiisa la siiyay wakhtigu ka dhacay “Madaarka Hargeysa shirkada la siiyay waa shirkadaa wax ay qabanaysaa jirin wakhtigiina ka dhacay sida runta ah, 45 maalmood inay ku bilowdo ayay ahayd, laakiin imika laba bilood ayay maraysaa, cid ka hadlaysaa ma jirto, in laga qaado ayay ahayd oo la siiyo shirkadii ku soo xigtay, wasaarada maaliyadu waxba kama oga lacagtii Kuwayt bixisay, wax lagala socodsiiyayna ma jiraan, waana nasiib daro in wasaaradii hawlaha guud iyo Maaliyadu aanay la soconin dhismihii ugu muhiimsanaa dalka oo muraayadii dalka ah, waxa la ii sheegay in shirkada wadaniga ah ee biriijka dhistay ay madaarka qalabkeedii geynayso, sharciga dhismaha madaarada lagu xidhaana waa in shirkadu hore madaar u soo dhistay, haddii kale ururka caalamiga ah ee duulimaadyadu ma diiwaangashanaayaan, markaa haddii ay iska dhoobo kuus tahay markii horeba in shirkado dibada ah la soo casuumo may ahayn ee waxay ahayd taa imika Madaarka la geynayo in la siiyo, markaa mugdi badan-baa ku jira”ayuu yidhi waxaanu intaa ku daray in meesha wasiirku ka qaniinay tahay xidhiidh uu la sameeyay sarkaal hay’adda Kuwait Fund ee bixisay lacagta lagu casriyeynayo madaarada Hargeysa iyo Berbera kala taliyaha shirkadaha qandaraaska la siiyay si buu yidhi loo hubiyo qaarkood “Hay’adda Kuwait Fund ee lacagta ina siisay lamaan xidhiidhin, inaan la xidhiidhana maankaygu I siin maayo, cida aan la xidhiidhay waa ninka la taliyaha ah ee ka shaqeynaya in qandaraaska madaarada sidii loogu tallo-galay loo bixiyay, sababta aan ula xidhiidhayna waxay ahayd in la hubsado shirkadaha qaarkood.”

Makhtala oo la waydiiyay in wasaarada duulistu ku eedeysay inuu TFG-da u shaqeynayay isaga oo Somaliland-na markii hore matalayey ayaa ku jawaabay “Waxba kama jiraan, saddexdayada guddida ahi hawsha dhinac ayaanu u wada wadnay ah in la soo celiyo hawadii Somaliya, markaa ma garan karo halka ay ka soo galayso cid ayuu u shaqeynayay”

WAAHEEN

Golisnews@gmail.com